Bier en Beleg

De Geuzenvloot nadert Leiden.
De Geuzen naderen het belegerde Leiden.




Bier was de dagelijkse drank. Maar hoe ging dat tijdens het beroemde Beleg en Ontzet van Leiden in 1574? Was er bier genoeg in de stad?

Eind oktober 1573 sloegen de Spanjaarden het beleg rond Leiden. Hun plan was de stad uit te hongeren. Dat ging niet zo makkelijk, want er waren flinke voorraden in de stad. Brood en bier, de twee pijlers van het menu van de Leidenaren, waren niet meteen in gevaar. Eind maart 1574 trok het Spaanse leger weg om in Limburg slag te leveren met Willem van Oranje. Twee maanden later, in de nacht van 25 op 26 mei 1574, keerde de Spanjaarden naar Leiden terug. Het stadsbestuur had de voorraden niet aangevuld, en nu werd de situatie snel kritiek. Wel maakten de belegerden in juni nog 100 vaten bier buit bij een overval op een Spaans konvooi.

De laatste twee maanden voor het Ontzet op 3 oktober was het echt crisis. In juli brak pest uit en werd honger een steeds nijpender probleem. De graanvoorraad, nodig voor bier en brood, raakte op. Begin augustus werden als noodmaatregel moutkoeken gebakken. Dat mout werd dus niet meer gebruikt om bier mee te brouwen. Op 7 augustus 1574 ging het bier voor de Leidenaren op rantsoen. Vanaf die dag mocht bier uitsluitend per kan worden verkocht. Het was verboden om hele tonnen bier kopen. Overigens: die moutkoeken smaakten verschrikkelijk en leidden tot protesten in de stad.

Leiden was door de Spanjaarden ingesloten, maar ondanks die ring om de stad kwamen er tot het eind berichten naar buiten. In Amsterdam werd midden augustus door een ooggetuige die een paar dagen daarvoor nog in Leiden was,  verteld dat de inwoners nu zonder bier en brood zaten. Eind september meldden bodes die ’s nachts met berichten de stad uitslopen dat er in Leiden al zeven weken geen brood meer werd gegeten. Kortom, het graan was op. De laatste paar weken werd voornamelijk vlees gegeten. Rijke burgers konden in september misschien nog aan bier komen, maar de rest van de bevolking was op water aangewezen. Dat vieze grachtenwater heeft die laatste weken van het beleg ongetwijfeld voor flink wat zieken gezorgd.

 

Deel of print deze informatie: